İran ve Türkiye’nin Ortadoğu’daki yarışı

1971’den beri Birleşik Arap Emirliklerinin üç adasını istila etmesi sebebiyle Birleşmiş Milletler kararları ve sözleşmeleri gereği, Arap topraklarını işgal eden bir ülke olarak görülen İran, nüfuzunu ve hegemonyasını başka Arap ülkelerine yaymakta tereddüt etmiyor.

İran’ın Lübnan’da, iki Şii harekete, Emel ve Hizbullah’a verdiği maddi ve askeri destek herkesin malumu. Bu desteğin sonucu olarak, bu iki hareket Lübnanlı kardeşlerine silah doğrulttular. Yüzlerce masum insan öldü ve yaralandı.

İran’ın Irak içişlerine müdahalesi de apaçık ortada. Zira şu an İran’da ikamet eden Mukteda El Sadr, Irak hükümetiyle savaşını bitirmedi ve Sadr’ın milisleri, Irak’ı iç savaş sahasına çevirerek birçok katliam işlemekle suçlanıyor.

Suriye’de ise birçok kentte Şii mescitleri inşa edilerek, toplumda İran eğilimli Şiileşmenin yayıldığından bahsediliyor.

HER ŞEYE RAĞMEN TÜRKİYE İLE TİCARET İLİŞKİLERİ İYİ
İran’ın bölgedeki bu açık faaliyetlerine rağmen, Arap ülkelerinin çoğunluğu İran’la olumlu ilişkiler kuruyor. Örneğin bazı Arap ulusalcıların, Arapçılık ve Arap hakkı sancağının taşıyıcısı olarak gördükleri Suriye, yetkililerin açıklamaları doğrultusunda İran’ı bırakılması mümkün olmayan stratejik bir ortak olarak görüyor. Komşu Irak için de bu tutum geçerli. Bazı Iraklı yetkililer İran’ın Birleşik Arap Emirlikleri’nin adalarını işgal ettiği ifadesine dahi karşı çıkıyor. Mesela, Erbil’de yapılan Arap parlamenterlerin son toplantısında Irak’ın işgal altındaki bu üç adanın kapanış bildirisine alınmasına temkinli yaklaştığı dikkat çekti.

1938’de Suriye’nin İskenderun sancağını topraklarına katmasıyla Arap topraklarını işgal eden bir devlet olarak görülen Türkiye’nin rolü ise İran’dan geri kalmıyor. Türkiye, 1998’de Suriye’yi PKK lideri Abdullah Öcalan’ı barındırmakla suçladığı sorunda, Suriye’ye ile ilişkileri gerilmesine rağmen, iki ülke şu an bölgede benzeri olmayan ekonomik ilişkiler kuruyor. Hatta ilişkileri ekonomik sınırları da aştı. Şu an Türkiye, Suriye’nin Golan Tepeleri’nin geri alınması amaçlı Suriye-İsrail görüşmelerini yürütüyor. PKK unsurlarını yakalamak, Türkmen partilere süregelen desteğini sunmak ve Kerkük bölgesinde kargaşa çıkarmak gerekçesiyle Irak topraklarında süren Türk ihlallerine rağmen, Irak’taki Türk yatırımları da Arap yatırımlarından daha güçlü.

TÜRKİYE İRAN’IN AKLINA GELMEYEN YÖNTEMİ BULDU
Ortada İran ile Türkiye arasında Ortadoğu bölgesinde nüfuzlarını yayma noktasında açık bir rekabet var. Fakat ikisi arasındaki tek fark şu: Türkler şu dönemde İranlılardan daha zeki şekilde Arap aklına ulaşabildiler. Şu an Arap kanallarında yayınlanan Türk dizileri benzeri görülmemiş bir halk kabulüyle karşılaşıyor. Hatta bu dizilerin oyuncularının resimleri, sanki Arap liderlerimizin resimleriymiş gibi, Arap kentlerimizdeki sokakları ve dükkanları işgal ediyor. Kendi sanatçımız merhum Sadullah Vunus’tan özür diliyoruz. Arap ülkelerinde bizler senin dediğin gibi ümitli değiliz. Aksine bizler şu an İran, Türkiye ve ‘ıhlamurlar altındaki’ Türk dizisine mahkum olduk.

*Birleşik Arap Emirlikleri’nde yayımlanan Ahbar El Arap gazetesi, 16 Haziran 2008, Iraklı yazar, Arapçadan çeviri: Halil Çelik