KEY mahkemelik olacak

KEY ödemeleri konusunda açıklama yapan Tasfiye Halindeki Emlak Bankası’nın Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Sayın, “Hem noksanlıklar giderilsin hem daha fazla sayıda insana ödeme imkanı sağlansın diye Sayın Bakanımız (Mehmet Şimşek) iki aylık süreyi bize verdi. Biz şimdi Temmuz ayı sonuna kadar daha çalışacağız. Kurumlarla görüşeceğiz. Eksiklikler giderildikten sonra CD’leri Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığına vereceğiz” demişti. Sayın, KEY kapsamında hak sahiplerine en az 1 YTL, en fazla 1391 YTL ödeme yapılacağını da açıkladı. Sosyal güvenlik uzmanı Tezel ise en yüksek rakamın 600 küsur milyon civarında olacağını söylemişti. Tezel, KEY ile ilgili erteleme ve ödeneceği iddia edilen rakamlar arasındaki farklılıkların nereden kaynaklandığını ve rakamı az bulanların ne gibi hak arama yollarının olabileceği konusunda NTVMSNBC’nin sorularını yanıtladı.

MEHMET ŞİMŞEK, “UZATMA KESİNLİKLE YOK” DEMİŞTİ
KEY ödemelerinin iki ay daha ertelenmesini nasıl yorumluyorsunuz?
Eğer süre yetişmezse 31 Mayıs 2008 gününden itibaren Hazine’den sorumlu Devlet Bakanı’nın iki ay daha süreyi uzatma yetkisi vardı. Fakat yaklaşık 20 gün önce KEY’le ilgili haberler gündeme yeniden gelince, Mehmet Şimşek, “Uzatma kesinlikle yok, 31 Mayıs 2008 günü paraların ödenmesi için Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’na talimatı vereceğiz ve Resmi Gazete’de yayınlatacağız” dedi. Fakat 31 Mayıs’tan itibaren 10 günlük süre geçti ve bu 10 gün boyunca yetkililerden en küçük bir açıklama olmaksızın, erteleme ve ödeme ile ilgili bilgi verilmeyerek sessiz kalındı.

Basında son iki günde “KEY’den ses seda yok” gibi haberler çıkmaya başlayınca açıklama yapılarak, iki ay daha sürenin ertelendiği bilgisi verildi. Erteleme nedeni olarak da listelerin düzgün olmadığı, hatta Sayın Zeki Sayın’ın alacağı paranın sadece 10 YTL olduğu açıklandı. 40 yıllık devlet memuru olan sayın Zeki Sayın’ın kendi ifadesine göre en az 1.200 YTL, benim hesaplamama göre 600 YTL kadar para alması lazım. Ancak Zeki Sayın gibi 40 yıllık devlet memurunun bile kayıtlarda yalnızca 10 YTL alacak kadar süresinin bulunması, diğer vatandaşların halinin ne olduğunun bize ipuçlarını veriyor.

ORTADA 1.8 MİLYAR YTL PARA YOK
Paralar konusunda da sorun var. Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’nın şu andaki değeri 1.8 milyar YTL. Ama Emlak Gayrimenkul Yatırım’ın elinde bulunan mal varlıkları satılmış değil ki, ortada bir para olsun. Bence ödemenin iki aya daha ertelenmesinin sebeplerinden biri de bu. Ortada 1.8 milyar YTL para yok.

9 MİLYON KİŞİ MAHKEMEDE HAKKINI ARAYABİLİR
Yine duyumlarıma göre, bazıları 1-3-5 YTL gibi komik rakamlar alacaklar. İnsanlarımız KEY ödemelerinin açıklanmasından sonra bankalara gittiklerinde veya listeyi gördüklerinde çoğu isimlerini bulamayacak, isimlerini bulanlar da 3-5 kuruş gibi komik rakamlarla karşı karşıya kalacaklar. Bu da yaklaşık olarak 9 milyon kişinin olayı mahkemelere intikal ettirmesi demek. Zira yasal anlamda bu vatandaşlarımızın liste açıklandıktan sonra 3 ay içinde itiraz etme hakları var.

Ama itiraz etmek de çok zor. Sadece ellerinde KEY’le ilgili bilgileri olacak. Fakat eski yasa gereğince vatandaşların elinde KEY’le ilgili bilgi olma ihtimali sıfır. Buna rağmen vatandaş çok takipçiymiş, işverende olması gereken belgeleri 20 yıldır saklıyormuş diye düşünsek bile, elinde belgesi olan kişi özel sektör çalışanı ise Sosyal Güvenlik Kurumu’na, kamu kurumunda çalışıyorsa çalıştıkları kamu kurumuna müracaat edip, “Benim elimdeki belgelere göre şu kadar para almam gerekiyordu, ama sizin listelerde açıkladığınız para çok az” deyip itiraz etmeleri lazım. Ellerindeki belgeleri Sosyal Güvenlik Kurumu veya kamu kurumlarına verdikleri andan itibaren de kamu kurumları ve sosyal güvenlik kurumları kendilerindeki belge ile kendilerine verilen belgeleri karşılaştıracaklar. Ve vatandaşın itirazı yerinde ise vatandaşı haklı görüp parayı arttıracaklar. Fakat kamu kurumlarının tamamıyla, Sosyal Güvenlik Kurumu elinde ne kadar liste varsa hepsini bilgisayara aktardı. Bu nedenle kamu kurumlarına veya sosyal güvenlik kurumlarına belge götürseniz bile, sizin elinizde olan belgelerle kurumların ellerinde olan belgelerin uyuşma ihtimali yok. Bu anlamda vatandaşların itiraz yoluyla pek birşey elde etmeleri mümkün değil.

DEVLETİN DAVA MASRAFLARI KEY’İ AŞABİLİR
Dava, divana mı kalacak?
Divana kalmayacak ama yine Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu gereğince veya genel zaman aşımı gereğince, 10 yıl içinde bu kişilerin dava açma hakkı var. Büyük ihtimalle de mahkemeler kendilerini haklı görecektir. Bu haklı görme sonucunda da olay şuraya varacaktır. 9 milyon kişinin mahkemeye müracaat ettiğini varsayarsak, her birinin en az 350 YTL avukat masrafı ve en azından 50 YTL de dava masrafının olduğunu düşündüğümüzde, her bir kişi için devletin kasasından çıkacak olan dava ve avukatlık masrafı 400 YTL olacak. Yani ödenecek olan KEY rakamlarından kat be kat dava ve avukatlık masrafları ortaya çıkacaktır.

KEY BAŞIMIZI YILLARCA AĞRITACAĞA BENZİYOR
Üstelik bu konuyla ilgili -para ve kazanç kapısı olduğu için- avukatlarımız da bu konuyla ilgili kampanyalar bile düzenleyeceklerdir. “Davayı bana verin, davayı kazanayım, paranın yarısı sizin” diyebileceklerdir. Çünkü gerçekten burada davayı kazanmak kolay olacak. Herkesin malumu olduğu gibi listeler güncel değil ve uygun değil. Önümüzdeki günlerden başlayarak KEY işi bizim başımızı yıllarca ağrıtacağa benziyor.

Zeki Sayın, KEY kapsamında hak sahiplerine en az 1 YTL, en fazla 1391 YTL ödeme yapılacağını açıkladı. Siz bu rakamın 600 küsur YTL’yi geçmeyeceğini söylüyorsunuz. Hesaplamalardaki farklılık nereden kaynaklanıyor?
Daha önce de ifade etmiştik. 1987 yılında başlayan KEY toplam 9 yıl sürdü. 1995 yılına kadar sürdü. 9 yıl boyunca sistemde kalan birisi için ödenen anaparanın toplamı 6 YTL 15 kuruş. Eski para ile 6 milyon 156 bin lira, yeni para ile 6 YTL 15 kuruş. İki paket sigara alırsınız bu parayla şu anda. O para, KEY kanunu gereğince 1999 yılına kadar 6 aylık mevduatlarda değerlendirildi. 99 yılının koalisyon hükümetinin ilgili bakanının 6 aylık mevduatlarla bu paranın en fazla 110 YTL’ye yükseldiğine ilişkin beyanatı var. Sadi Somuncuoğlu açıklamasında, “KEY konusunda şu anda en fazla kişi başı 6 aylık mevduatlarla 110 YTL oldu” demişti. 110 YTL’nin toplamı da 387 trilyon lira idi, eski parayla. O 387 trilyon lira 99 yılında Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’na devredildi. 387 trilyonun şu andaki borsa değeri, 1.8 milyar YTL. Bu anlamda bu paranın 4.6 kat arttığı anlamına gelir. Yani 387 milyon YTL, 1.8 milyar YTL’ye ulaşmış. Öyleyse 1999 yılında kişi başına 110 YTL’ye ulaşan KEY kesintileri ve nemalarının aynı oranda artması gerekir. 110 YTL’yi 4.65 kat arttırdığımızda çıkacak olan rakam, 500-600 arasındadır. Daha fazla bir para olma ihtimali yoktur.

SOMUNCUOĞLU’NUN AÇIKLAMASINI ESAS ALIYORUM
Onlar 1.391 YTL gibi bir rakamı nasıl hesaplamış olabilirler?
“Biz bunu şöyle hesapladık” diye bir açıklama yapmış olsalardı keşke... KEY konusunda yasa diyor ki: “1999 yılına kadar 6 aylık mevduatlara göre arttıracaksın”. 1999’dan sonra Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’nın piyasa değeri bugüne kadar kaç kat arttıysa, o kadar artacak diyor. Benim elde ettiğim rakamlar bunlardan ibaret. Yine de zamanın ilgili bakanı Sadi Somuncuoğlu’nun 1999 yılındaki açıklamasında da kişi başına 110 YTL’ye ulaştığına ilişkin beyanatını hesaba katarak söylüyorum. Somuncuoğlu’nun zamanında yaptığı açıklama hatalı ise, bu paralar 1999 yılında kişi başı 110 YTL değil de daha fazla ise 1391 gibi bir rakama ulaşma ihtimali de olabilir. Ama ben Somuncuoğlu’nun beyanatını esas alarak bu hesaplamaları yapıyorum.

Yararlanacak kişi sayısının 7.5 milyon kişi tahmin etmiştiniz.
9 milyon tahmin etmiştim de, listelerde 7,5 milyon kişi var demiştim. Listeyi şu anda 8.5 milyon kişiye çıkarmışlar, yavaş yavaş 9 milyona doğru geliyorlar.

9 milyonda durur mu?
Durur.


KEY ödemeleri iki ay daha ertelendi