İtalya onu “Addio a Leyla” diyerek uğurladı

La Scala Operası yakınlarındaki tarihi San Babila Kilisesi, bugün Opera sahnelerinde “La Diva Turca” olarak alkışlanan ünlü soprano Leyla Gencer’in yakınları, dostları, sevenleri ve öğrencilerinin akınına uğradı.

Sanatçının vasiyeti üzerine Milano Lambrate Mezarlığındaki krematoryuma götürülen naaşın yakılma işlemi Çarşamba günü yapılacak. İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Genel Müdürü Görgün Taner tarafından teslim alınacak küller, sanatçının vasiyeti doğrultusunda İstanbul’a getirilerek Cuma günü tören eşliğinde Ortaköy’den boğaz sularına bırakılacak.

Gencer’in yeğeni İbrahim Çeyrek’in de eşi Neslihan Çeyrek ve annesi Aynur Çeyrek ile birlikte hazır bulunduğu cenaze ayininde San Babila Kilisesi, İtalya’dan ve Türkiye’den gelen tanınmış simalarla doldu. İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Genel Müdürü Görgün Taner ve Genel Müdür Yardımcısı Ömür Bozkurt, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Rengim Gökmen, İstanbul Devlet Opera ve Balesi Müdürü Suat Arıkan ve Borusan Kültür Sanat Genel Müdürü Ahmet Erenli’nin yanı sıra Türkiye’nin Milano Konsolosu Nihal Çevik de Gencer’i uğurlamak için ayine katılan kişiler arasında yer aldı.

Ayine, Gencer’i 1957’de verdiği ilk konserden sonra bağrına basan ünlü La Scala Operası yetkilileri, La Scala Akademisi çalışanları ve sanatçının öğrencileri de katıldı. İtalya’da siyasi yolsuzluklara karşı yürütülen “Temiz Eller” soruşturmasının baş isimlerinden biri olan eski savcı Francesco Saverio Borrelli, Gencer’in yakın dostlarından Kontes Mocenigo, sanatçının biyografisini de kaleme alan Franca Cella ve gazeteci-yazar Zeynep Oral’in de katıldıkları cenaze ayini sırasında, katılımcıların pek çoğu göz yaşlarını tutamadı.

Ayin bitiminde Gencer’in naaşının yerleştirildiği, güllerle bezenmiş tabut, sanatçının 1957’de seslendirdiği bir arya kaydının dinletilmesi eşliğinde alkışlarla uğurlandı. Verdi’nin “La Forza del Destino” operasından “La Vergine degli Angeli” aryası Gencer’in 1957’deki yorumuyla yeniden dinlendiği an, törende duygu yoğunluğunun zirveye ulaştığı an oldu.

HEM KATOLİK HEM MÜSLÜMAN DUALARIYLA UĞURLANDI
Gencer için Milano’da düzenlenen uğurlamada, resmi törene San Babila Kilisesinde Katoliklik inancı doğrultusunda düzenlenen ayin damgasını vururken, sanatçının aile bireylerinin İslam inancı doğrultusunda dua merasimi düzenlemeleri de dikkati çekti.

Leyla Gencer’in Milano’da Majno Caddesi’ndeki evinde, tabutun kiliseye taşınmasından önce bir imam tarafından aile bireylerinin katılımıyla dua merasimi yapıldığı öğrenildi. Sanatçının naaşı, San Babila Kilisesinden Lambrate Mezarlığındaki krematoryuma teslim edilmeden önce, İslami usullere göre cenaze namazı da kılındı. Gencer’in cenaze namazı, cenaze arabasının mezarlık girişi önünde mola verdiği sırada, sanatçının akrabalarının da katılımıyla Milano’da görev yapan Kemal Gül adlı bir Türk imam tarafından kıldırıldı.

DEVLET OPERA VE BALESİ ONU ANDI
Törene eş zamanlı olarak Devlet Opera ve Balesi’nde de bir tören yapıldı. Devlet Opera ve Balesi Genel Müdür Yardımcısı Şenol Tiryaki, Gencer’in 80 yıllık ömrünü onuru ve yaratıcılığıyla sürdürdüğünü söyledi.

Eski Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Remzi Buharalı, “Güzel yıldız aramızdan kaydı. Gündüz gökyüzünde yıldızlar görünmez ama o gündüz vakti bile yansıyacak bir sanatçı olarak akıllarda kalacak” dedi.

Gencer’in çok mütevazı bir sanatçı olduğunu belirten Opera Solistleri Derneği Başkanı Tuncer Tercan da, Gencer’in Türkiye’nin adını dünyada en iyi düzeyde temsil ettiğini söyledi. Tercan, “Türkiye Cumhuriyeti, Leyla Gencer’le ne kadar övünse azdır” diye konuştu.

Konuşmaların ardından Gencer’le ilgili sinevizyon gösterisi sunuldu. Ardından, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü binası önündeki Leyla Gencer heykeline çelenk bırakılarak, saygı duruşunda bulunuldu.

Ünlü soprano son nefesini verdiği sırada yanında İtalya’daki yakın arkadaşı olan ve biyografisini yazan Franca Cella ile uzun yıllardır kendisiyle çalışan Güney Amerikalı Yardımcısı Marianna bulunuyordu.

İTALYAN BASINI: ELVADA DİVA
İtalya’daki haber ajansları, Leyla Gencer’ın ölümünü “Türk soprano ve geçen yüzyılın divasına elveda” başlığı ile verdi.

La Scala Operası’ndan yapılan yazılı açıklamada ise, “Leyla Gencer ile sadece ikinci evi olan La Scala Tiyatrosu’nu değil, opera sanatı da tekrar edilemeyecek kadar şahane bir dönemini geride bıraktı” denildi.
Daily Telegraph gazetesi:
“79 yaşında hayatını kaybeden Leyla Gencer, yirminci yüzyılın en olağanüstü sopranolarından biriydi. ‘La Diva Turca’, yani ‘Türk Diva’ olarak bilinen Gencer, Milano’daki La Scala sahnesine egzotik bir hava ve müthiş bir mizaç getirmişti. Formunda olduğu zamanlarda seyircileri büyüler; formunda olmasa da bazı ilginç anlar sunabilirdi. Gerçek şuydu ki, Leyla Gencer’in yaptığı herşeyin içinde tutku vardı. Daha steril bir diva fikrini anlıyamıyordu. Bir mülakatında, ‘Sahnede gerçekten ağlarım ben; arada bir alışılmışın dışında bir nota çıkıverir. Amerikalılar beni bu yüzden sevmiyorlar. Ama umurumda değil. Onlar su ve sabunla yıkanmış müzik istiyorlar.’ demişti.”

ADINA MÜZE KURULACAK
Bu arada, İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’nin (İKSV) yeni yapılmakta olan merkezinde, sanatçının vasiyeti üzerine bir “Leyla Gencer Müzesi” oluşturulacak.

VİDEO: LEYLA GENCER’E VEDA

La Scala Müzik Akademisi öğrencileri Gencer’i anlatıyor.


OPERAYA ADANMIŞ BİR HAYAT
Leyla Gencer, 1928 yılında İstanbul’da doğdu. İstanbul Belediye Konservatuvarı’nda başladığı şan eğitimine İtalyan soprano Giannina Arangi-Lombardi ve Apollo Granforte ile devam etti.

Leyla Gencer, sanat hayatına ilk adımı, 1950’de Ankara Devlet Operası sahnesinde Mascagni’nin “Cavalleria Rusticana” eserindeki “Santuzza” rolüyle attı. Gencer’in, 1954’te Napoli’deki San Carlo Tiyatrosu’nda “Madame Butterfly” operasıyla başlayan uluslararası platformdaki opera serüveni, 1957’de Milano’da La Scala Operası’nda ilk kez sahneye çıktığında seslendirdiği Poulenc’in “Les Dialogues de Carmelites” operasındaki rolüyle kazandığı başarıyla doruğa yükseldi.

Dünyanın bütün ünlü opera sahnelerinde “La Diva Turca” olarak alkışlanan ve büyük başarılara imza atan Leyla Gencer, 1980’de sahneleri bıraktığı güne kadar dorukta kaldı.

88’DE DEVLET SANATÇISI OLMUŞTU
Opera repertuvarı 34 bestecinin 70’in üzerinde operasından oluşan Leyla Gencer, 1988’de verilen “Devlet Sanatçısı” unvanının yanı sıra en son 2007’de İtalya’da aldığı Caruso Ödülü’ne kadar pek çok önemli opera ödülünün de sahibi oldu.

Opera tarihinin gelmiş geçmiş en büyük divalarından olan Leyla Gencer, hayatının son yıllarını, Milano’da La Scala Operası’nda opera sanatçıları için kurulan akademinin sanat yönetmeni olarak genç şancıları yetiştirmeye adamıştı.

İKSV’nin Mütevelliler Kurulu Başkanı olan Leyla Gencer, 1995’ten beri düzenlenen “Leyla Gencer Uluslararası Şan Yarışması” ile opera dünyasına yeni yetenekler kazandırmaya devam ediyordu.

Uluslararası ün yapmış bir sanatçı olan Gencer, 20. yüzyılın en büyük divalarından biri olarak değerlendiriliyordu.